[Top][All Lists]
[Date Prev][Date Next][Thread Prev][Thread Next][Date Index][Thread Index]
www/philosophy motivation.pl.html
|
From: |
Wojciech Kotwica |
|
Subject: |
www/philosophy motivation.pl.html |
|
Date: |
Mon, 10 Apr 2006 06:35:40 +0000 |
CVSROOT: /webcvs/www
Module name: www
Branch:
Changes by: Wojciech Kotwica <address@hidden> 06/04/10 06:35:40
Modified files:
philosophy : motivation.pl.html
Log message:
formatting
CVSWeb URLs:
http://cvs.savannah.gnu.org/viewcvs/www/www/philosophy/motivation.pl.html.diff?tr1=1.8&tr2=1.9&r1=text&r2=text
Patches:
Index: www/philosophy/motivation.pl.html
diff -u www/philosophy/motivation.pl.html:1.8
www/philosophy/motivation.pl.html:1.9
--- www/philosophy/motivation.pl.html:1.8 Mon Apr 10 06:28:53 2006
+++ www/philosophy/motivation.pl.html Mon Apr 10 06:35:38 2006
@@ -6,7 +6,7 @@
<title>Badania wskazuj±, ¿e nagrody czêsto nie s± czynnikiem motywuj±cym
- Projekt GNU - Free Software Foundation (FSF)</title>
<meta http-equiv="content-type" content='text/html; charset=iso-8859-2'
/>
- <link rel="stylesheet" type="text/css" href="/gnu.pl.css" />
+ <link rel="stylesheet" type="text/css" href="/gnu.css" />
<link rev="made" href="mailto:address@hidden"; />
<link rev="translated" href="mailto:address@hidden"; />
<!-- transl.: Piotr Podobiñski -->
@@ -19,7 +19,7 @@
<h2>Badania wskazuj±, ¿e nagrody czêsto nie s± czynnikiem motywuj±cym</h2>
<h3>Kreatywno¶æ i wewnêtrzna motywacja zanikaj±, je¿eli zadanie jest
wykonywane dla korzy¶ci</h3>
<p>
-Dla Boston Globe napisa³ Alfie Kohn (przedrukowane za zgod± autora z Boston
Globe, nr z 19 stycznia 1987. Dziêki uprzejmo¶ci autora w roku
2003 udzielone zosta³y tak¿e prawa do t³umaczeñ).</p>
+Dla Boston Globe napisa³ Alfie Kohn (przedrukowane za zgod± autora z Boston
Globe, nr z 19 stycznia 1987. Dziêki uprzejmo¶ci autora
w roku 2003 udzielone zosta³y tak¿e prawa do t³umaczeñ).</p>
<p>
<a href="/graphics/philosophicalgnu.pl.html">
@@ -51,19 +51,19 @@
Szereg badañ wskazuje, ¿e wewnêtrzne zainteresowanie zadaniem (tj. poczucie,
¿e co¶ jest samo z siebie warte zrobienia) zazwyczaj obni¿a siê, je¶li
jest siê za nie wynagradzanym.
</p>
<p>
-Je¿eli nagroda – pieni±dze, wyró¿nienie, pochwa³a, czy zwyciêstwo
w konkursie – zaczyna byæ postrzegana jako motor dzia³ania,
wtedy samo dzia³anie staje siê mniej satysfakcjonuj±ce.
+Je¿eli nagroda — pieni±dze, wyró¿nienie, pochwa³a, czy zwyciêstwo
w konkursie — zaczyna byæ postrzegana jako motor dzia³ania,
wtedy samo dzia³anie staje siê mniej satysfakcjonuj±ce.
</p>
<p>
Za wyj±tkiem niektórych behawiorystów, którzy poddaj± w w±tpliwo¶æ samo
istnienie wewnêtrznej motywacji, wnioski te s± obecnie akceptowane przez
wiêkszo¶æ psychologów. Sugeruj± one mo¿liwo¶æ, ¿e niezamierzenie zduszamy
zainteresowanie i zniechêcamy innowacyjnych pracowników, uczniów
i artystów.
</p>
<p>
-Stwierdzenie, ¿e nagrody mog± nie¶æ ze sob± negatywne skutki, oparte jest na
ró¿norodnych badaniach, które wskazuj± na takie fakty jak: szanse, ¿e ma³e
dzieci które by³y nagradzane za rysowanie bêd± to robiæ dalej z w³asnej
inicjatywy, s± mniejsze ni¿ przypadku tych, które robi³y to tylko dla zabawy.
Nastolatkowie, którym zaoferowano nagrodê za grê w s³ówka, cieszyli siê
ni± mniej i radzili sobie gorzej ni¿ ci, którym nagród nie oferowano.
Pracownicy, którzy s± chwaleni za spe³nienie oczekiwañ prze³o¿onego, wykazuj±
spadek motywacji.
+Stwierdzenie, ¿e nagrody mog± nie¶æ ze sob± negatywne skutki, oparte jest na
ró¿norodnych badaniach, które wskazuj± na takie fakty jak: szanse, ¿e ma³e
dzieci które by³y nagradzane za rysowanie bêd± to robiæ dalej z w³asnej
inicjatywy, s± mniejsze ni¿ przypadku tych, które robi³y to tylko dla zabawy.
Nastolatkowie, którym zaoferowano nagrodê za grê w s³ówka, cieszyli siê
ni± mniej i radzili sobie gorzej ni¿ ci, którym nagród nie oferowano.
Pracownicy, którzy s± chwaleni za spe³nienie oczekiwañ prze³o¿onego, wykazuj±
spadek motywacji.
</p>
<p>
Profesor psychologii na Uniwersytecie Brandeis, Theresa Amabile, jest autork±
znacznej czê¶ci badañ nad kreatywno¶ci± i motywacj±. W opublikowanych
w ubieg³ym roku wynikach jej najnowszych badañ zrelacjonowany zosta³
eksperyment przeprowadzony na uczniach podstawówek i ¶rednich. Obie grupy
poproszono o stworzenie zabawnych kola¿y. Ma³e dzieci poproszono równie¿
o wymy¶lanie historyjek.
</p>
<p>
-Najmniej kreatywne projekty, co ocenia³o kilku nauczycieli, wykonali
uczniowie, z którymi umówiono siê na nagrody. W opinii Amabile:
„Mo¿liwe jest, ¿e zlecona praca bêdzie z regu³y mniej twórcza ni¿
ta, która jest wykonywana z czystego zainteresowania”.
+Najmniej kreatywne projekty, co ocenia³o kilku nauczycieli, wykonali
uczniowie, z którymi umówiono siê na nagrody. W opinii Amabile:
„Mo¿liwe, ¿e zlecona praca bêdzie z regu³y mniej twórcza ni¿ ta,
która jest wykonywana z czystego zainteresowania”.
</p>
<p>
W roku 1985 Amabile poprosi³a 72 studentów literatury na Uniwersytecie
Brandeis i na Uniwersytecie Bostoñskim o napisanie wiersza. Nastêpnie
niektórzy ze studentów otrzymali listê motywacji zewnêtrznych sk³aniaj±cych do
pisania, takich jak wywieranie wra¿enia na nauczycielach, zarabianie pieniêdzy,
czy dostanie siê na studia, zostali przy tym poproszeni o przemy¶lenie
swojej w³asnej twórczo¶ci pod k±tem tych powodów. Inni otrzymali listê
motywacji wewnêtrznych: przyjemno¶æ czerpana z zabawy ze s³owami,
satysfakcja zwi±zana z wyra¿aniem siebie, i tak dalej. Trzecia grupa
nie otrzyma³a ¿adnej listy. Nastêpnie wszyscy zostali poproszeni
o napisanie czego¶ jeszcze.
@@ -76,40 +76,40 @@
Inne badania wskazuj± ponadto, ¿e bynajmniej nie tylko arty¶ci s± poddani temu
efektowi.
</p>
<p>
-W jednym z eksperymentów, uczennice pi±tych i szóstych klas radzi³y sobie
znacznie gorzej z udzielaniem korepetycji m³odszym dzieciom, je¿eli w
zamian obiecano im bilety do kina. James Gabarino, obecnie szef Instytutu
Eriksona Zaawansowanych Badañ nad Rozwojem Dzieci, wykaza³ w swoim badaniu, ¿e
korepetytorzy pracuj±cy dla nagrody potrzebowali wiêcej czasu na przekazanie
swoich pomys³ów, ³atwiej ulegali frustracji i ogólnie radzili sobie gorzej
ni¿ ci, którzy nie byli nagradzani.
+W jednym z eksperymentów, uczennice pi±tych i szóstych klas radzi³y sobie
znacznie gorzej z udzielaniem korepetycji m³odszym dzieciom, je¿eli
w zamian obiecano im bilety do kina. James Gabarino, obecnie szef
Instytutu Eriksona Zaawansowanych Badañ nad Rozwojem Dzieci, wykaza³
w swoim badaniu, ¿e korepetytorzy pracuj±cy dla nagrody potrzebowali
wiêcej czasu na przekazanie swoich pomys³ów, ³atwiej ulegali frustracji
i ogólnie radzili sobie gorzej ni¿ ci, którzy nie byli nagradzani.
</p>
<p>
Przytoczone odkrycia poddaj± w w±tpliwo¶æ powszechne przekonanie, ¿e pieni±dze
s± skutecznym, a nawet niezbêdnym sposobem motywowania. Kwestionuj± one
równie¿ przyjmowane przez behawiorystów za³o¿enie, ¿e ka¿de dzia³anie, je¿eli
jest nagradzane, bêdzie podejmowane czê¶ciej. Amabile twierdzi, ¿e jej badania
„definitywnie obalaj± pogl±d, jakoby twórczo¶æ mog³a podlegaæ
warunkowaniu sprawczemu”.
</p>
<p>
-Jednak Kenneth McGraw, profesor psychologii na Uniwersytecie Mississippi,
przestrzega, ¿e nie oznacza to uniewa¿nienia dorobku behawiorystów.
„Podstawowe zasady wzmocnienia i nagradzania niew±tpliwie
obowi±zuj±, jednak¿e w ograniczonym kontek¶cie” –
tzn. ograniczaj± siê do zadañ niezbyt interesuj±cych.
+Jednak Kenneth McGraw, profesor psychologii na Uniwersytecie Mississippi,
przestrzega, ¿e nie oznacza to uniewa¿nienia dorobku behawiorystów.
„Podstawowe zasady wzmocnienia i nagradzania niew±tpliwie
obowi±zuj±, jednak¿e w ograniczonym kontek¶cie” —
tzn. ograniczaj± siê do zadañ niezbyt interesuj±cych.
</p>
<p>
-Badacze proponuj± kilka wyja¶nieñ dla ich zaskakuj±cych odkryæ dotycz±cych
zale¿no¶ci pomiêdzy nagrodami a wynikami.
+Badacze proponuj± kilka wyja¶nieñ dla ich zaskakuj±cych odkryæ dotycz±cych
zale¿no¶ci pomiêdzy nagrodami a wynikami.
</p>
<p>
Pierwsze wyja¶nienie sugeruje, ¿e nagrody zachêcaj± do zawê¿onego spojrzenia
na zadanie, gdzie nacisk k³adzie siê na jak najszybsze jego wykonanie
i podejmowanie jak najmniejszego ryzyka. Jak ujê³a to Amabile:
„Je¶li ludzie czuj±, ¿e robi± co¶ po to, by móc dostaæ nagrodê, to bêd±
mniej kreatywni”.
</p>
<p>
-Zgodnie z drugim wyja¶nieniem, gdy ludzie zaczynaj± dostrzegaæ, ¿e nagroda
warunkuje ich zachowanie, wtedy odczuwaj± mniejsz± autonomiê, a to mo¿e
negatywnie wp³ywaæ na wyniki. Wed³ug Richarda Ryana, profesora psychologii na
Uniwersytecie w Rochester: „kreatywno¶æ jednostki spada proporcjonalnie
do stopnia, w jakim ogranicza siê jej mo¿liwo¶æ podejmowania
decyzji”.
+Zgodnie z drugim wyja¶nieniem, gdy ludzie zaczynaj± dostrzegaæ, ¿e nagroda
warunkuje ich zachowanie, wtedy odczuwaj± mniejsz± autonomiê, a to mo¿e
negatywnie wp³ywaæ na wyniki. Wed³ug Richarda Ryana, profesora psychologii na
Uniwersytecie w Rochester: „kreatywno¶æ jednostki spada
proporcjonalnie do stopnia, w jakim ogranicza siê jej mo¿liwo¶æ
podejmowania decyzji”.
</p>
<p>
Ostatnie wyja¶nienie wskazuje, ¿e zewnêtrzne nagrody mog± zredukowaæ
wewnêtrzne zainteresowanie. Osoby, dla których celem pracy jest zdobycie
pieniêdzy, aprobaty, czy pokonanie konkurencji, czerpi± mniejsz± przyjemno¶æ
z wykonywanych zadañ, przez co osi±gaj± s³absze wyniki.
</p>
<p>
-To ostatnie wyja¶nienie odzwierciedla wyniki piêtnastu lat badañ, prowadzonych
przez Edwarda Deci, mentora Ryana na Uniwersytecie w Rochester. W 1971
roku Deci wykaza³, ¿e w d³ugiej perspektywie czasowej „pieni±dze
mog± s³u¿yæ jako zachêta do dzia³ania kosztem utraty wewnêtrznej
motywacji”. Dziesiêæ lat pó¼niej Deci i jego wspó³pracownicy
zademonstrowali, ¿e rywalizacja przynosi ten sam skutek. Studenci, którzy
wspó³zawodniczyli w rozwi±zywaniu ³amig³ówki rzadziej zajmowali siê ni± po
zakoñczeniu eksperymentu ni¿ ci, którzy nie uczestniczyli w rywalizacji.
+To ostatnie wyja¶nienie odzwierciedla wyniki piêtnastu lat badañ, prowadzonych
przez Edwarda Deci, mentora Ryana na Uniwersytecie w Rochester.
W 1971 roku Deci wykaza³, ¿e w d³ugiej perspektywie czasowej
„pieni±dze mog± s³u¿yæ jako zachêta do dzia³ania kosztem utraty
wewnêtrznej motywacji”. Dziesiêæ lat pó¼niej Deci i jego
wspó³pracownicy zademonstrowali, ¿e rywalizacja przynosi ten sam skutek.
Studenci, którzy wspó³zawodniczyli w rozwi±zywaniu ³amig³ówki rzadziej
zajmowali siê ni± po zakoñczeniu eksperymentu ni¿ ci, którzy nie uczestniczyli
w rywalizacji.
</p>
<h3><a href="#toc1"
name="sec1">Kluczem jest kontrola</a></h3>
<p>
-Panuje jednak powszechna zgoda co do tego, ¿e nie wszystkie nagrody wywieraj±
ten sam efekt. Zaoferowanie jednakowego wynagrodzenia za uczestnictwo w
eksperymencie – podobnie do sta³ej stawki godzinowej dla
pracowników – zazwyczaj nie obni¿a wewnêtrznej motywacji. Problem
pojawia siê dopiero wtedy, gdy nagrody uzale¿nione s± od wykonania konkretnych
zadañ lub „dobrego spisania siê” - analogicznie do wynagrodzenia
akordowego i premiowego w miejscu pracy.
+Panuje jednak powszechna zgoda co do tego, ¿e nie wszystkie nagrody wywieraj±
ten sam efekt. Zaoferowanie jednakowego wynagrodzenia za uczestnictwo
w eksperymencie — podobnie do sta³ej stawki godzinowej dla
pracowników — zazwyczaj nie obni¿a wewnêtrznej motywacji. Problem
pojawia siê dopiero wtedy, gdy nagrody uzale¿nione s± od wykonania konkretnych
zadañ lub „dobrego spisania siê” — analogicznie do
wynagrodzenia akordowego i premiowego w miejscu pracy.
</p>
<p>
Kluczowe zatem jest to, w jaki sposób nagroda jest postrzegana.
W momencie gdy zaczynamy uwa¿aæ, ¿e pracujemy, aby co¶ zdobyæ, dzia³anie
przestaje byæ warte wykonania samo z siebie.
</p>
<p>
-Pewien stary dowcip zgrabnie ilustruje tê zasadê. Starszy cz³owiek,
prze¶ladowany szyderstwami przez dzieci z s±siedztwa, wpad³ w koñcu na pomys³.
Zaoferowa³ dzieciom po dolarze, je¶li tylko wróc± we wtorek wykrzykiwaæ pod
jego oknem. Chêtnie siê z tego wywi±za³y i otrzyma³y pieni±dze. Tym
razem starszy cz³owiek powiedzia³ jednak, ¿e w ¶rodê mog± dostaæ tylko
25 centów. Historia powtórzy³a siê kolejnego dnia, z tym ¿e stawka na
czwartek spad³a ju¿ do 1 centa. &ndash Nie ma mowy! –
us³ysza³ w odpowiedzi i od tego czasu mia³ z nimi ¶wiêty spokój.
+Pewien stary dowcip zgrabnie ilustruje tê zasadê. Starszy cz³owiek,
prze¶ladowany szyderstwami przez dzieci z s±siedztwa, wpad³ w koñcu
na pomys³. Zaoferowa³ dzieciom po dolarze, je¶li tylko wróc± we wtorek
wykrzykiwaæ pod jego oknem. Chêtnie siê z tego wywi±za³y i otrzyma³y
pieni±dze. Tym razem starszy cz³owiek powiedzia³ jednak, ¿e w ¶rodê mog±
dostaæ tylko 25 centów. Historia powtórzy³a siê kolejnego dnia, z tym
¿e stawka na czwartek spad³a ju¿ do 1 centa. — Nie ma
mowy! — us³ysza³ w odpowiedzi i od tego czasu mia³
z nimi ¶wiêty spokój.
</p>
<h3><a href="#toc2"
@@ -128,7 +128,7 @@
W przypadku twórczo¶ci istniej± ró¿ne powi±zane ze sob± problemy. Arty¶ci
musz± oczywi¶cie zarabiaæ na ¿ycie, ale jak podkre¶la Amabile „negatywny
wp³yw nagradzania na pracê twórcz± mo¿e byæ minimalizowany”, poprzez
zani¿anie znaczenia nagród i nie u¿ywanie ich jako formy kontroli. Badania
sugeruj±, ¿e twórczej pracy nie mo¿na wymusiæ, a jedynie pozwoliæ jej
zaistnieæ.
</p>
<p>
-Alfie Kohn jest autorem ksi±¿ki „No Contest: The Case Against
Competition” [Bez rywalizacji. Argumenty przeciwko wspó³zawodnictwu],
opublikowanej przez Houston Mifflin Co., Boston, MA. ISBN 0-395-39387-6. Wiêcej
informacji na ten temat mo¿na znale¼æ na stronie autora (www.alfiekohn.org)
oraz w jego ksi±¿ce PUNISHED BY REWARDS [Ukarani przez nagrody] (rev.ed.,
Houghton Mifflin, 1999).
+Alfie Kohn jest autorem ksi±¿ki „No Contest: The Case Against
Competition” [Bez zawodów. Argumenty przeciwko rywalizacji],
opublikowanej przez Houston Mifflin Co., Boston, MA. ISBN 0-395-39387-6. Wiêcej
informacji na ten temat mo¿na znale¼æ na stronie autora (www.alfiekohn.org)
oraz w jego ksi±¿ce PUNISHED BY REWARDS [Ukarani przez nagrody] (rev.ed.,
Houghton Mifflin, 1999).
</p>
<hr />
@@ -177,7 +177,7 @@
<p>
Aktualizowane:
<!-- timestamp start -->
-$Date: 2006/04/10 06:28:53 $ $Author: wkotwica $
+$Date: 2006/04/10 06:35:38 $ $Author: wkotwica $
<!-- timestamp end -->
</p>
</div>